05 Mar 2018

VADELİ ÇEKLERDE REESKONT UYGULAMASI

0 Yorum

Senede bağlanmış alacak ve borçların değerleme gününün değerine dönüştürülmesi reeskont işlemleri ile yapılmaktadır. Reeskont işlemiyle, vadesi izleyen dönemlere isabet eden senetlerdeki tutarlarının içinde yer alan vade farkları, ilgili oldukları vergilendirme dönemleri itibariyle ayrıştırılmakta, izleyen vergilendirme dönemlerindeki vade farkları cari yıl mali karın tespitinde dikkate alınmayıp izleyen dönemlerin mali karını etkilemektedir. 30.04.2013 tarih ve 64 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri’nde; vadeli çeklerde reeskont işleminin uygulamasına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

20.12.2009 tarihli resmi gazetede yayımlanan 5941 sayılı Çek Kanunu ile 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Kanunu kaldırılmış ve Kanunun geçici 1.maddesinin beşinci fıkrası ile de “31.12.2011 tarihine kadar, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.” Hükmü yeniden düzenlenerek 6273 sayılı Kanununun 6.maddesiyle 5941 sayılı Kanuna eklenen geçici 3. Maddenin beşinci fıkrasında 31.12.2017 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersiz görülmüştür.

Vergi Usul Kanunu’nun 281. Ve 285. Maddelerinde iktisadi işletmelerin alacak ve borçlarının mukayyet değerleri ile değerleme esasları düzenlenmiştir. Bu maddelere göre;

Madde 281 – Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.

Vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacaklar değerleme gününün kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde, senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanır. 

Bankalar ve bankerler ile sigorta şirketleri alacaklarını ya Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi ile değerleme günü kıymetine irca ederler.”

“Madde 285 – Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.

Vadesi gelmemiş olan senede bağlı borçlar değerleme günü kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddinde bir faiz uygulanır.

Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri borçlarını, Cumhuriyet Merkez Bankasına resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, değerleme günü kıymetine irca ederler.

Alacak senetlerini değerleme gününün kıymetine irca eden mükellefler, borç senetlerini de aynı şekilde işleme tâbi tutmak zorundadırlar.”

.Reeskont uygulamasında dikkat edilmesi gereken şartlar vardır.

-Alacak ve borçların bir senede veya çeke bağlanmış olması gerekir.

– Alacak senetlerini (alınan çekleri) reeskonta tabi tutan işletmeler borç senetlerini de (verilen çekleri de) reeskonta tabi tutmak zorundadır.

– Reeskont hesaplamasında iç iskonto yönteminin kullanılması gerekir. (238 seri no.lu VUK Genel Tebliği)

– Bankalar, bankerler ve sigorta şirketleri tüm alacak ve borçlarını reeskonta tabi tutmak zorundadır. Bankalar, bankerler ve sigorta şirketleri dışındaki işletmeler senede bağlı olmayan borçları için reeskont hesaplayamazlar.

– Teminata ve tahsilata verilen (çekler) alacak senetleri de reeskonta tabi tutulabilir.

– Şüpheli alacak karşılığı ayrılmış senetli alacaklar (çekler) için reeskont hesaplanmaz.

– Hatır senetleri (çekleri) reeskonta tabi tutulmaz.

– Gerçekleşmiş satışla ilgili olmayan alacak senetlerinin (alınan çeklerin) dönem sonlarında reeskonta tabi tutulmaması gerekir. Diğer ifadeyle alacak veya borcun ticari mahiyette olması gerekir.

– Müflisten (mahkeme tarafından iflas ettiğine hükmedilen kimse) olan senetli (çekli) alacaklar için reeskont hesaplanmaz.

– Reeskont uygulaması yapılırken tüm alacak ve tüm borç senetleri (tüm alınan ve verilen çekler) reeskonta tabi tutulur.

– Reeskont işleminin ÖTV ve KDV (ve varsa diğer vergiler) dahil toplam alacak ve/veya borç tutarı üzerinden hesaplanması gerekir.

– Senet üzerinde yazılı bir faiz oranı yoksa, esas alınacak faiz oranı T.C.M.B.’nın kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Bu oran son olarak 31.12.2016’den itibaren geçerli olmak üzere %9,75 olarak ilan edilmiştir.

Mükelleflerin hesap dönemi sonu itibariyle senede (çeke) bağlı borç ve alacaklarının değerleme gününde haiz olacakları kıymetler F = A – [ A x 360 / (360 + m x t) ] formülüne uygun olarak iç iskonto yöntemine göre hesaplanacaktır. Bu hesaplamada; faiz oranı olarak T.C.M.B.’nın reeskont işlemlerinde uygulanan faiz oranının değil, kısa vadeli avans işlemlerinde uygulanan faiz oranının esas alınması gerekmektedir. (

Örnek: 31.03.2016 tarihinde işletmenin bilançosunda 90 gün vadeli, 10.000.000 TL nominal değerli olarak yer alan çekleri için reeskont işlemleri aşağıdaki şekilde yapılacaktır.

F = A – [ A x 360 / (360 + m x t) ] (A= Senedin nominal değeri, m= Faiz oranı, t= Vade)

F= 10.000.000 – [ 10.000.000 x 360 / (360 + 0,975 x 90) ]

F= 10.000.000 – 8.040.201,005

F= 1.959.798,99 TL

————————————— 31.03.2016 —————————————————

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ                     1.959.798,99

122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU                        1.959.798,99

122.01 Alınan çekler reeskontu

———————————————— / ———————————————————-

Tekdüzen hesap planına göre 122 hesap izleyen döneminde “64. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar” grubundaki “647. Reeskont Faiz Gelirleri” hesabına aktarılarak kapatılır.

————————————— 01.04.2016 ————————————————–

122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU                      1.959.798,99

122.01 Alınan çekler reeskontu

647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ                                1.959.798,99

———————————————- / ———————————————————-

Tekdüzen hesap planında çekler için reeskont hesabı yoktur. Senetler için ise 122 – Alacak Senetleri Reeskontu ve 322 – Borç Senetleri Reeskontu hesapları vardır. Yukarıdaki örnekte çekler alınan çek değil de verilen çek olsaydı;

————————————— 31.03.2016 ————————————————–

322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU                1.959.798,99

322.01 Verilen Çekler Reeskontu

647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ                              1.959.798,99

———————————————— / ——————————————————–

Tekdüzen hesap planı gereği 322 hesap, izleyen dönemde bu hesap 657 Reeskont Faiz Giderleri Hesabı’na aktarılarak kapatılır.

—————————————- 01.04.2016 ————————————————

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ                     1.959.798,99

322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU                         1.959.798,99

322.01 Verilen Çekler Reeskontu

———————————————- / ———————————————————

Sonuç olarak; vadeli çeklerde reeskont uygulanabilir ve yukarıda anlatıldığı gibi hesaplanabilir şeklindedir.

05.03.2018

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir