13 Tem 2020

ÜRETİM İŞLETMELERİNDE MALİYET MUHASEBESİNİN ÖNEMİ

0 Yorum

ÜRETİM İŞLETMELERİNDE MALİYET MUHASEBESİNİN ÖNEMİ

Makalemizde ‘Üretim İşletmelerinde Maliyet Muhasebesinin Önemi’ konusunu detaylı şekilde inceleyeceğiz. Makalemizin konusunu oluşturan ‘Maliyet Muhasebesinin Üretim İşletmeleri için Önemi’ nedir, üretim işletmeleri için neden önem arz etmektedir, örnekle ve detaylarıyla hep birlikte öğreneceğiz.

Dünya’yı etkisi altına alan Korona virüsü (Covid-19) ve Korona virüsünün etkilerine bağlı olarak ekonomik sebepler ülkemizi de olumsuz yönde etkilemiştir. Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde bulunan ülkemizde ekonomik büyümenin ve bunu istikrarlı bir şekilde sürdürmenin en temel yöntemlerinden biri olan Üretim ve bunun Maliyet Muhasebesi ile olan ilişkisi ve önemini makalemizde ele alacağız. Bu çalışmamızda Maliyet muhasebesinin temel amaçlarından biri olan gider kontrollerinin daha etkin yapılmasında öncelikle standart maliyet rakamlarının dikkate alınması büyük önem arz etmektedir.

İnsan ihtiyaçlarının karşılanması için bir müteşebbis (girişimci) tarafından üretim faktörlerinin (Emek, Sermaye, Ortam) bir araya getirilmek üzere oluşturduğu kar amacı ile kurulan, mal ve hizmet üreten iktisadi oluşumlara işletme denir.

İşletmeler; insan ihtiyaçlarını karşılamak ve fayda sunmak amacıyla kurulurlar. Hizmet, üretim ve mal talebini karşılamak işletmelerin temel görevlerindendir.

Muhasebe’nin tanımını şu şekilde yapabiliriz; söz gelimi  bir A işletmesinin mali olarak hareketlerini kaydeden, sınıflandıran, işletmenin mevcutlarını, alacak ve borçlarını saymak,ölçmek,ya da belirlemek suretiyle müfredatlı olarak ortaya çıkaran ve bunları Vergi Usul Kanun un’da belirtilen değerleme ölçekleriyle de değerleyerek sonuçları işletmenin sahipleri ile birlikte işletmenin diğer ilgililerine bir rapor şeklinde sunan bir bilimdir, bilim dalıdır. Muhasebenin iki temel işlevi vardır; kaydetmek ve sınıflandırarak özetlemek. İkincisi ise; analiz ve yorumdur. Üç çeşidi söz konusur;  

  • Finansal Muhasebe; Bunlardan işletme ve işletme dışı ilişkileri düzenleyip kaydeden ve bu bilgileri raporlar.
  • Maliyet Muhasebesi, işletme içi bilgi akışını ve üretim maliyetlerinin hesaplanması, gider kontrollerine ilişkin her türlü bilgiyi kaydeden ve raporlar
  • Yönetim muhasebesi; finansal muhasebedeki bilgileri, hem de maliyet muhasebesi bilgilerini dikkate alarak işletmenin mevcut durumunun değerlemesi ve geleceğine yönelik yönetim kararlarının alınmasını sağlar.

Maliyet muhasebesi, üretilen mal (ürün) veya hizmetlerin maliyetini oluşturan maliyet türlerinin, oluştuğu yerler ve ilgili oldukları mal ya da hizmet cinsleri bakımından belirlenmesi ve izlenmesine olanak sağlayan bir hesap ve kayıt sistemine denir.

Maliyet Muhasebesinin Temel Amaçları

  • Üretilen malların maliyetlerinin hesaplanarak satış fiyatlarının belirlenmesini sağlamak.
  •  Üretilen mal maliyetlerinin belirlenmesiyle stok maliyetlerinin     değerlerin tespitini sağlamak.
  • Gider türleri, gider yerleri ve gider taşıyıcıları itibariyle sağlam bir gider kontrolünün yapılmasını sağlamak.

İşletmelerin Maliyet Sistemleri ve Üretim Giderlerinin Hesaplanmasına İlişkin

Yöntemleri Kullanma Gereği

Günümüzde rekabetin yüksek olduğu bir ortamda işletmeler kârlılıklarını artırabilmek için; ürünün satış fiyatını artırmak yerine, üretim maliyetlerinin düşürme yoluna gitmekte ve üretim maliyetini oluşturan giderleri azaltacak maliyet sistemleri geliştirmektedirler.İşletmelere rekabet ortamında pazarda üstünlük sağlayan mamul kalitesinin yanı sıra, mamulün üretim maliyetlerinin azaltılarak yaratılan fiyat avantajıdır. Bu da işletmelerin kendilerine yararlı maliyet sistemlerini kullanarak etkin gider kontrolleri yaratmasıyla gerçekleşmektedir.

Maliyet muhasebesinin temel amaçlarından biri olan gider kontrollerinin daha etkin

yapılmasında öncelikle standart maliyet rakamlarının dikkate alınması daha yararlı olacaktır. Öngörülen (standart) maliyetler ile gerçekleşen maliyetler arasındaki sapmalar (direkt madde, direkt işçilik, genel üretim gideri vb.) ne kadar az olursa gider kontrolleri de o kadar etkin olur. Bu etkinlik, maliyetlerin dolayısıyla da satış fiyatlarının düşmesine, bunun sonucu olarak satışların artması dolayısıyla; işletme kârlılığının artmasına neden olacaktır.

Stok değerleme ve Maliyet Muhasebesi yöntemlerini farklı uygulayan işletmelerin bilançolarındaki stok maliyet rakamları farklı gözükmektedir. Satış maliyetlerinin farklı çıkması da gelir tablosunda maliyet ve kar rakamlarını farklılaştırdığından, işletmeyle ilgili tarafların (muhasebe bilgisine ihtiyaç duyanlar) finansal raporları analiz ederken farklı yorum yapmalarına neden olacaktır. Bu durum muhasebe standartları, muhasebenin temel ilke ve kavramlarına da uymamaktadır. Diğer taraftan ilk madde malzeme maliyetlerinin hesaplanmasında bazı yöntemlerin uygulanması diğer yöntemlere göre, üretim maliyetlerinin düşük çıkmasına neden olmaktadır. Üretim maliyetlerinin düşük çıkması finansal tablolarda işletme karının fazla görünmesine, dolayısıyla diğer yöntemleri kullanan işletmelere göre daha fazla vergi ödemesi ve kar dağıtımı (temettü) yapılmasıyla işletmenin ana sermayesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Farklı yöntemlerin kullanılması sonucu işletme varlık ya da karlılığının olduğundan yüksek görünmesi kredi verenler yahut işletmeye yatırım yapacaklar açısından işletme için olumlu algılanma yaratırken; varlıkların ya da karın düşük gözükmesi de bilgi kullanıcıları ve yatırımcılar açısından olumsuz algılanma yaratacaktır. Satış maliyetlerini kısmi maliyet esasına göre hesaplayan işletmelerim Gelir tablosunda; tam maliyet esasına göre maliyet hesaplayan işletmelerin gelir tablosuna göre, satışların maliyeti düşük, brüt kar ise yüksek görülmektedir. Finansal raporların işletmelerin gerçek durumlarını yansıtması için; muhasebenin temel ilke ve standartlara uygun düzenlemenin yanı sıra, kullanacakları yöntemleri tutarlılık kavramını da dikkate alarak kendi işletme yapılarına uygun seçip kullanmaları gereklidir.

Örneğin: X  işletmesi araçlar için koltuk imal etmektedir. Kullandığı malzemeler sünger, döşeme bezi, metal bileşenler, dikiş ipliği olsun bu işletme öncelikle bir ürün reçetesi çıkartmalıdır. Bir koltuk için standart kullanılan malzemelerin listesini oluşturmalı ve bu ürünlerin maliyetlerini belirlemeli bu işlem ile ham madde maliyeti belirlenir, ikinci olarak yapılan işçilik masrafı, ve son olarak diğer işletme giderleri belirlenmelidir. Önemli konulardan bir tanesi de kapasite, yani aylık üretim adeti bu rakamın tespiti ile aslında bir koltuk maliyetimizi çıkartıp satış rakamımızı belirlemede yardımcı olacaktır. 

Bunu formül açıklamak gerekirse; 

Bu işletmenin aylık 3000 adet üretim kapasitesine sahip olduğunu varsayalım.  

1 metre sünger          80 TL 

1 metre döşeme bezi  40 TL

1 metre profil             40 TL

4 metre dikiş ipi           3 TL  Toplam hammadde maliyet =163 TL 

Toplam işçilik gideri 150.000 TL 

150.000 / 3.000 =     50 TL 

Yönetim ve pazarlama gideri 50.000 TL 

50.000 / 3.000   =     16.66 TL 

Birim maliyet = Hammade+ İşçilik+ Yönetim ve Pazarlama 

                         163+50+16.66 = 229.66 TL 

böylelikle bir koltuk için maliyetimiz 229.66 TL olduğu hesaplanmıştır. 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir