28 Şub 2021

LİSANSLI DEPOLARDA ÜRÜN ALIM SATIM SONRASI VERGİ UYGULAMALARI VE ÖRNEK MUHASEBE KAYITLARI

0 Yorum

LİSANSLI DEPOLARDA ÜRÜN  ALIM SATIM SONRASI VERGİ UYGULAMALARI VE ÖRNEK MUHASEBE KAYITLARI

Dünya genelinde artık gıda ürünlerinin değeri ön planda tutulmaya başlanmıştır. Ülkemizde bu ürünler ile ilgili kolay ve sağlıklı muhafaza edilmesi, alış satışının kolay,  para transferi güvenilir, dünya standartlarında kabul gören bir ticaret olması açısından ürün borsası kurulmuştur. Ülkemizde Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu 10.2.2005 tarih  5300 Kanun  ile tarım ürünleri borsası yerini almıştır. Girişimciler teşvik, kolay kredi, yatırımda kolaylık hakları elde ederek bu yasa çerçevesinde ve ülke siyasetinin bu yapılanmayı dünya startlarında görmesi nedeni ile hızlıca yol alarak 235 adet lisanlı depo açmışlardır.  Artık gıda öyle bir noktaya evrildiki 2020 yılında su alım satımına ilişkin hisse senedi ABD borsalarında işlem görmeye başladı. 2019 yılında başlayan pandemi ile birlikte ülkeler için gıda daha önemli hale geldiğini de görmekteyiz.

Makalemizde lisanlı depolarda yapılan alım ve satım sonrası işlemlere ilişkin Türkiye ürün ihtisas borsası na göre gerçekleşen ticaretin katma değer vergisi, kurumlar vergisi, Vergi Usul Kanunu yönlerinden uygulamalı muhasebe kayıtları ile bilgi paylaşımı yapılacaktır. 

Vergi Usul Kanunu Yönünden ;

SATIŞ ve ALIŞ İŞLEMLERİNDE FATURA/ MUSTAHSİL DÜZENLENMEYECEK

Vergi Usul Kanunu 452 sıra nolu tebliğ ile ELÜS alış ve satış işlemleri VUK 213 sayılı madde kapsamına alınmıştır.

452 nolu tebliğ şöyledir; 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 15 inci maddesine dayanılarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan ve 12/11/2011 tarihli ve 28110 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği uyarınca elektronik ürün senedinin (ELÜS) her bir alım satım işlemi için anılan Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre Elektronik Kayıt Kuruluşu (EKK) tarafından elektronik ortamda elektronik ürün senedi alım satım belgesi (ELÜS alım satım belgesi) oluşturulmaktadır. Söz konusu ELÜS alım satım belgesinin 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmesi zorunlu belgeler kapsamına alınması ve bu belgeyi düzenleyenlere bilgi verme zorunluluğu getirilmesi bu Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.

Tebliğ ile getirilen düzenleme neticesinde uygulamanın aşağıdaki özelge sonrası evrak düzenleme konusunda boşluk kalmamıştır.

– T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Denizli Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü  95133703-105-E.50183 sayılı 09.07.2019 tarihli ELÜS Belgesi İle Alımı Yapılan Ürünler Hk. Konulu özelğesinde   5300 sayılı Kanun kapsamında lisanslı depo işletmelerinde depolanan tarım ürünlerinin bu ürünleri temsil eden ELÜS vasıtasıyla alım satımında her bir el değiştirme aşamasında EKK tarafından düzenlenen ELÜS alım satım belgesi, Vergi Usul Kanunu uygulamasında tevsik edici belge mahiyetinde olup, söz konusu alım satıma taraf olanların bu işlem için ayrıca fatura veya başkaca bir belge düzenlemelerine gerek bulunmamaktadır. Denilmektedir işbu özelge doğrultusunda ürün senedi dışında başka bir evrak düzenlenmesinin gerek olmadığı belirtilmiştir.

 Bu özelge kapsamında fatura veya benzeri evrak yada müstahsil düzenlenmesi gerek olmadığı açıkça görülmektedir.  

BS-BA FORMLARINDA ALIŞ VE SATIŞLAR  BEYAN EDİLECEK

            Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği 350 sıra nolu tebliğde ;   Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 148 ve 149 uncu maddelerinin Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye dayanılarak, 256 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği  ile bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin bir kişiden satın alınan mal ve/veya hizmetlerin tutarları toplamı katma değer vergisi hariç 5.000 TL aşan alımlarına ilişkin olarak Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formunu (Form B) vermesi zorunluluğu getirilmiş olup 265, 276, 285, 305 ve en son 318 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ leri ile de mal ve hizmet alımlarına ilişkin had 5.000 TL artırılarak uygulamaya devam edilmiştir.

Bakanlığımızca, Vergi Usul Kanununun yukarıda belirtilen maddeleri yanısıra Mükerrer 257 nci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak söz konusu mükelleflerden mal ve hizmet alışları bilgileri ile birlikte mal ve hizmet satışlarına ilişkin bilgilerinin de alınması ve aşağıda belirlenen mükelleflerin bu bildirimleri elektronik ortamda vermeleri zorunluluğu getirilmiştir. Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflerin Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formunun (Form B) mal ve hizmet satışlarını da kapsayacak şekilde alınması, mal ve hizmet alımları ile satışlarına ilişkin haddin yeniden belirlenmesi, verilme süresi ve kağıt veya elektronik ortamda verilmesi bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.  Denilmektedir. 

Ayrıca 3 Haziran 2015 tarihli  29375 Resmî Gazete Sayılı  VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 452) tebliğ ile ; 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 15 inci maddesine dayanılarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan ve 12/11/2011 tarihli ve 28110 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği uyarınca elektronik ürün senedinin (ELÜS) her bir alım satım işlemi için anılan Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre Elektronik Kayıt Kuruluşu (EKK) tarafından elektronik ortamda elektronik ürün senedi alım satım belgesi (ELÜS alım satım belgesi) oluşturulmaktadır. Söz konusu ELÜS alım satım belgesinin 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmesi zorunlu belgeler kapsamına alınması ve bu belgeyi düzenleyenlere bilgi verme zorunluluğu getirilmesi bu Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.  Denilmektedir.

Bu nedenler ile ALIŞ SATIŞ konusu ürün senedinin bs ve ba beyan sınırını aşması durumunda ELÜS ALIŞ VE SATIŞ belgeleri ilgili BS ve BA formlarında beyan edilecektir.

ELÜS ÜRÜN SENETLERİNİN DEĞERLEMESİ

                VUK DEGERLEME başlığı altında değerlemenin esaslarından yasada ayrıntılı olarak bahsedilmiştir. Peki biz neden bu değerleme işlemine gerek duyuyoruz nereden çıktı bu değerleme ne güzel alıp satıyorduk. Öncelikle her ne kadar Elektronik ürün senedinin içeriği bir mal olsa da bu mal fiziki değil muhkimlik belirten bir resmi senettir. Bu neden ile iş hayatında bir ürün alınıp satılabir, üretimde kullanabilir, bir hisse senedi gibi ürünün değerleneceği düşünülüp senet olarak alınıp satılabilir, uzun süreli senet elimizde kalabilir bu sürede kar veya zarar edebiliriz.  Şirket ortakları veya sahibi yada şahıs işletmesi sahibi vefat edebilir vs. İşte burada değerleme söz konusu olacaktır.  Bunların dışında fiiliyatta ticaret işletmeleri belirli bir dönem ürün alımını kendi işyerlerinde veya farklı bölgelerde depolama istasyonları yaparak daha sonra ürünlerini, lisanslı depolara koyabilir. Yasa koyucu lisanlı depolarda kdv ve kv istisnasından bahsettiğinden lisanslı depo üzerinden alış ve satışlara istisna getirmiştir.  Dışarıdan alınan malın maliyet bedeli ürün senedinde yazmadığı için bu neden ile dışarıda faturalı veya müstahsilli alınan bir malın depoya girişinde maliyet bedeli nasıl hesaplanacağı veya kv yönünden nasıl uygulanacağı konusunda bir açıklık ve netlik bulunmamaktadır. Burada değerleme konusu vergileme açısından devreye girmektedir.  Biraz daha farklı durumlardan bakar isek elinizdeki ürün senetlerinde karınız var vergiden de istisna yıl bitmek üzere bilanço ve karlılığınızı yazmak istiyorsunuz, CEO göreviniz var pirim alacaksınız veya yabancı kaynak kullanımı nedeni ile başarınızı tabloda göstermek istiyorsunuz, borsada işlem gören bir firmasınız vs bütün bunlar değerlemeyi gerektirir.  Değerleme ile ilgili VUK bize ne diyor yasayı bir inceleyelim.

VUK Değerleme  BİRİNCİ KISIM  İktisadi Kıymet Değerleri  BİRİNCİ BÖLÜM  Değerleme Esasları Değerlemenin tarifi:

Madde 258 – Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanması ile ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir.

Değerleme günü:

Madde 259 – Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.

Değerlemede esas:

Madde 260 – Değerlemede, iktisadi kıymetlerden her biri tek başına nazara alınır. Teamülen aynı cinsten sayılan malları ve düşük kıymetli müteferik eşyayı toplu olarak değerlemek caizdir.

Değerleme ölçüleri:

Madde 261 – Değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır:

1. Maliyet bedeli;

2. Borsa rayici;

3. Tasarruf değeri;

4. Mukayyet değer;

5. İtibari değer;

6. Vergi değeri;

7. (Ek: 30/12/1980-2365/46 md.) Rayiç bedel,

8. Emsal bedeli ve ücreti.(1)

Maliyet bedeli:

Madde 262 – Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilümum giderlerin toplamını ifade eder.

Borsa rayici:

Madde 263 – Borsa rayici, gerek menkul kıymetler ve kambiyo borsasına, gerekse ticaret borsalarına kayıtlı olan iktisadi kıymetlerin değerlemeden evvelki son muamele gününde borsadaki muamelelerinin ortalama değerlerini ifade eder.

Normal temevvüçler dışında fiyatlarda bariz kararsızlıklar görülen hallerde, son muamele günü yerine değerlemeye takaddüm eden 30 gün içindeki ortalama rayici esas olarak aldırmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir  denilmektedir.

DIŞARIDAN FATURALI VE MÜSTAHSİL İLE ALINAN ÜRÜNLERİN LİSANSLI DEPOYA GİRİŞİNDE  DEĞERLEME

Bizim için burada önemli olan konu şu borsa üzerinden aldığımız ürünlerin bir değeri var ve elektronik senetler buna göre oluşmakta ve değerleri belirlenmektedir. Asıl konu kendi adımıza dışarda ürün alıp lisanslı depolara kendi adımıza elektronik ürün senedi oluşturduğumuz da ürünlerin değerlemesi nasıl olması gerektiği VUK bize diyor ki

  1. Değerleme gününde değerle : Madde 259 – Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.
  2. Değerlemede esas: Madde 260 – Değerlemede ;  iktisadi kıymetlerden her biri tek başına nazara alınır. Teamülen aynı cinsten sayılan malları ve düşük kıymetli müteferik eşyayı toplu olarak değerlemek caizdir.
  3. Değerleme ölçüleri: Madde 261 – Değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır

1. Maliyet bedeli;

2. Borsa rayici;

Yukarıda bahsedildiği üzere ESAS ALINACAK DEGERLEME VE ÜRÜN SENEDİNİN  MAALİYET BEDELİ DIŞARIDAN GELEN ÜRÜNLERİN ELEKTRONİK SENEDİN OLUŞTUĞU GÜNDEKİ BORSADA İŞLEM GÖREN AGIRLIKLI ALIŞ VE SATIŞ ORTALAMASI ürün maliyet bedeli olarak alınmalıdır. Kayıtlarımızdaki gerçek fiili maliyet ile borsa günündeki maliyet artı veya eksi fark kar yada zarar olarak kayıtlara alınacaktır. Aşağıda uygulamalı kısımda örnekli anlatım ile yapılacaktır.

MUHASEBE KAYITLARI YÖNÜNDEN HANGİ HESAPLARDA İZLENECEK

            Burada muhasebe kaydı konusu farklılık göstermektedir. Eğer alımı yapılan ürün alıcı için üretimde kullanılacak ise 150 İLK MADDE VE MALZEME HS. Sadece alım satım ticareti yapılıyor ise 153 ALINAN TİCARİ MALLAR HS  izlenmesi gerekmektedir. Borsada ürün senedinin satışı konusunda ise 600 YURTİÇİ SATIŞLAR HS izlenmesi gerekmektedir.  Satış esnasında oluşan tescil ücreti, tanzim fonu, depo ücreti vs giderlerin tamamı ilgili maliyet hesabına yansıtılacaktır( 150 veya 153 hs ).  Üretimde kullanımı söz konusu olmayan veya esas faaliyet konusu hububat veya bakliyat ticareti olmayan vergi mükellefleri için ise durum farklı olacaktır. Burada elüs alım ve satım işlemleri borsa üyeliği ile süreç başladığı için her halükarda yatırımcılarda alım satım yapabilirler. Bu yapılacak alış ve satış işlemleri için 118 DİĞER MENKUL KIYMETLER HS izlenmesi gerekmektedir.

KATMA DEĞER VERGİSİ UYGULAMASI

            Katma Değer Vergisi Kanunu maddeleri üzerinden inceleyelim.  

Madde 1 – Türkiye’de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir: 

d) (Değişik : 16/6/2009-5904/8 md.) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi,  katma değer vergisine tabidir: 

Madde 3 Teslim Sayılan Haller

Ürünün Lisanslı depodan çekilmesi ile kdv devreye girmektedir.


– Madde 10 ( k )  bendi  (Ek: 16/6/2009-5904/10 md.) 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin temsil ettiği ürünlerin depodan çekilmesi.

Verginin doğduğu noktayı ürünü kendi adına lisanslı depodan fiili mal çeken gerçek ve tüzel kişi olarak sorumlu görmekte kdv lisanlı depo aracılığı ile tahsil edilmektedir. Ödenen bu kdv indirim konusu yapılabilir.

Madde 13 .  ğ) bendi (Ek: 16/6/2009-5904/12 md.) 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, ürün ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından ürün senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla ilk teslimi. kdv müstesnadır.

-Madde 17 Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar   4. Diğer İstisnalar   t) bendi (Ek: 16/6/2009-5904/14 md.) 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, 1 inci maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (d) alt bendi ile 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen işlemler hariç olmak üzere, ürün ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından ürün senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla  teslimleri (Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından 30 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanmaz.).   

Burada yasa koyucu yukarıda madde numaraları ile belirtildiği üzere kdv yönünden ürünlerin lisanslı depoya girişinde  ve türip üzerinden alış ve satışnda kdv aramamakta tamamen istisna tutmaktadır.  

Madde 23 – Özel matrah şekilleri şunlardır:  d) bendi (Değişik: 16/6/2009-5904/15 md.) Gümrük depolarında ve müzayede mahallerinde yapılan satışlarda kesin satış bedeli ile 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değeri

Burada ilgili satışın beyanında kdv beyannamemizde matrah kısmında yer alacak fakat özel matrah kısmında beyan edilecektir. Aksi durumda gelir tablomuz ile kdv beyannamemiz arasında fark olacaktır.

KDV iadeleri elüs dışında alınan ürünlerin maliyetleri ile birlikte ödenen kdv lerin türip üzerinden satış yapılarak özel matrah şeklinde beyan edilmesi ödenen kdv nin iadesini de mümkün kılmaktadır.


GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN

            Vergileme yönünden baktığımızda GELİR VERGİSİ KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN ile 5904 sayılı 16.06.2009 tarihli “GEÇİCİ MADDE 76 – 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar, 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.denilmektedir.

Burada önemli olan konu ve müstesna kısmı sadece türip üzerinden alınan elektronik  ürün alış ve satışlarında kurumlar ve gelir vergisi muafiyeti getirilmiştir. Yani bedeli ve sınırı olmaksızın alış sonrası satışta oluşan karın tamamı kurumlar vergisinden ve Gelir Vergisinden istisna edilmiştir. Zarar olması durumunda yine muhasebenin ilgili hesaplarına zarar veya maliyet yazılacaktır. Yukarıda anlatımlarımızda olduğu gibi kendi deposunda veya dışarıda ürün stoklayıp belirli bir zaman sonra lisanslı depoya ürün koyup elektronik ürün senedi oluşturan vergi mükellefleri ürünün o gün itibari borsa işlem günündeki ortalama değeri ile değerleyip maliyetini oluşturması gerektirmektedir. Aradaki farkı kar veya zarar hesabına kayıt edip ürün elüs üzerinden işlem görmeye başladığı tarih ve satışa konu tarih arasındaki fark vergiden istina olduğu üzerine işlemler yapılması vergileme yönünden doğru olacaktır.  

Saygılarımla

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

&

Mali Müşavir  


ÖRNEK UYGULAMALAR

Örnek 1– Çiftçi bay A  lisanslı depoya çks kaydı ile 100 ton ürün koymuş aynı zamanda lisanlı depodan türip üzerinden 50 ton daha ürün almıştır. İlgili ürünleri üç ay sonra satışı yapmıştır. Çiftçi bay A üç ay sonra kendi ürününü 50.000 TL kar ile türip üzerinden aldığı ürünü de 30.000 TL kar ile satmıştır.

Cevap; Bay A bu işlemlerden elde ettiği karın vergisini ödemeyecektir. Gelir Vergisi yönünden kazanç istisna olup başka gelirleri nedeni ile beyanname verse dahi bu kazancı beyannameye dahil etmeyecektir. Yine bu işlemler KDV tabi olmadığı için hiçbir şekilde KDV ödemeyecektir.

Örnek 2-  Yatırımcı Bay A Türip kaydı yaptırarak Ürün alım ve satımı yapmaya karar vermiştir. Bay A 2.000.000 TL değerinde türip üzerinden ürün alımı yapmış belirli dönemlerde satarak 1.000.000 TL kar elde etmiştir.

Cevap ; Yatırımcı Bay A elde ettiği 1.000.000 TL kar a ilişkin vergi ödemeyecektir. Gelir Vergisi yönünden kazanç istisna olup başka nedenler ile gelir vergisi beyannamesi verse bile bu kazanç beyannameye dahil edilmeyecektir.

Örnek 3-  Bulgur fabrikası farklı dönemlerde elüs üzerinden birim değeri 2 TL olan 10.000 ton buğday almıştır. Bu alışlara ilişkin toplamda 20.000.000 TL ödemiştir.  Bu ürünlerin 8.000 tonu’nu üretimde kullanmak üzere çekmiştir depodan çekilen 8.000 ton için 160.000 TL lisanslı depoya kdv yükleme bedeli olarak da 50.000 TL ödemiştir.  kalan 2.000 tonu nu elüs üzerinden 5.000.000 TL bedel ile satmıştır.

Mal alım kaydı

150 ilk madde malzeme hs 20.000.000 TL

                        102 bankalar yatırım hs          20.000.000 TL

Malın depodan çekilmesi

150 ilk madde malzeme           50.000 TL

191 indirilecek kdv                 160.000. TL

                        329 x lisanlı depo hs                   210.000 TL

Depo ücreti ödemesi

329 x lisanlı depo hs              210.000 TL

                        102 bankalar hs                      210.000 TL

Depoda kalan malin kaydı

153 ticari mallar hs 4.000.000 TL

                        150 ilk madde malzeme hs        4.000.000 TL

  Depoda kalan malın satış  kaydı

102 bankalar               5.000.000 TL

                        600 yurtiçi satışlar hs             5.000.000 TL

Burada elde edilen kazanç 1.000.000 TL Kurumlar  vergisinden ve kdv den istisnadır ayrıca 5.000 TL aşan tüm alım ve satışlar BS ve BA beyana tabidir.

Örnek 4- Yatırımcı C işletmesi gıda ticareti yapmamaktadır. Şirket yönetim kararı gereği ürün senedi almaya karar vermiştir. Türip üzerinde 20.000 tonluk ürün almış ve bu ürün için toplamda 40.000.000 TL ödemiştir. Belirli tarihlerde bu ürünü satmış toplamda 50.000.000 TL satış gerçekleştirmiştir.

Alım muhasebe kaydı

118 Diger Menkul Kıy Hs                  40.000.000 TL

                        102 Bankalar Hs                     40.000.000 TL

Satış muhasebe Kaydı

102 Bankalar   Hs                               50.000.000 TL

                        118 Diger Menkul Kıy Hs       40.000.000 TL

                        645 Menkul Kıy.SAtş Kar      10.000.000 TL

Burada oluşan kar k.v. vergisinden istinadır ayrıca kdv tabi satış veya kazanç beyan konusu değildir. ayrıca 5.000 TL aşan tüm alım ve satışlar BS ve BA beyana tabidir.

Örnek 5- Tüccar B işletmesi müstahsil ve faturalı olarak kendi deposunda 5.000 ton ürün başka bir deposunda da 2.000 ton ürün alıştır. Bu işlemler için mal bedeli olarak 14.000.000 TL nakliye vs giderler için 100.000 TL ayrıca faturalı alışlar ve bakliye  için 100.000 TL ödemiştir. Bu işlemler sonrası sezon sonunda tüccar B bütün ürünleri lisanslı depoya koymuştur. Depo giriş tarihinde ürün borsa değeri 2.5 TL olarak işlem görmüştür.  İlgili ürünleri 2.75 TL den satmıştır.

Mal alım kaydı

153 Ticari Mallar                    14.000.000 TL

153 Alış Giderleri                        100.000 TL

191 İndirilecek KDV               100.000 TL

                                               320 Satıcılar                14.100.000 TL

                                               329 Diger Borçlar            100.000 TL

Ödeme Kaydı

320 Satıcılar                14.100.000 TL

329 Diger Borçlar            100.000 TL

                                               102 Bankarlar                           10.000.000 TL

                                               100 Kasa                        4.200.000 TL 

Ürünün Borsaya Konması Maliyet Hesabı 14.100.000 TL / 7.000 TON = 2.01 TL ton başına maliyet  borsa rayiç değeri 2.5 TL kar ton basına 0,49 TL * 7.000 TON =  3.430.000 TL bürüt kar  ( Kasa Hesabı kullanılmıştır. Müstahsil ile alınan ürünlere ilişkin ödemeler nakit olarak yapılabilir)

Değerleme Kaydı

153 Borsa Değerleme Maliyeti           3.430.000 TL

                                               649 Diger Olagan Gel.Karlar 3.430.000 TL

Burada yapılan değerleme sonrası kar oluştuğu için vergiye tabidir.

Ürünün Satışı

102 Bankalar              19.250.000 TL

                                               600 Yurtiçi Satışlar     19.250.000 TL

 Burada oluşan 14.100.000 Mal Maliyeti

  • Değerleme Sonrası Maliyet

                      +.17.530.000 Mal Maliyeti

                       -19.250.000 Satış  Borsada yapılan Satış

                          1.720.000 Borsa Satış Karı burada istina olan kısım borsa yapılan satış karıdır. 1.720.000 TL Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisinden Muaftır. Ayrıca KDV söz konusu  değildir.

Tüccar B ürünlerin alışında ödemiş olduğu 100.000 TL KDV için İADE veya VERGİ BORÇLARINA MAHSUP İSTEYEBİLİR 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir