05 Oca 2019

KUR FARKLARI KARŞISINDA KDV

0 Yorum

Kur seviyelerinde yaşanan dalgalanmalar mükellefleri olumlu ya da olumsuz yönde etkilemektedir. 2018’de kurlarda büyük ve ani değişimler yaşanmış bunun sonucunda da ödenecek vergilerde bir anda artışa neden olmuştur.

Kur farkları, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 24 üncü maddesine göre KDV matrahına dâhildir. Yani kur farkı varsa KDV hesaplanacaktır. KDV Kanunu’nun 24. Maddesinin Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin 5.3 Kur Farkları başlıklı kısmında “Bedelin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, bedelin kısmen veya tamamen vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihten sonra ödenmesi halinde, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkı esas itibarıyla vade farkı mahiyetinde olduğundan, matrahın bir unsuru olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.  Buna göre, teslim veya hizmetin yapıldığı tarih ile bedelin tahsil edildiği tarih arasında ortaya çıkan lehte kur farkı için satıcı tarafından fatura düzenlenmek ve faturada gösterilen kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemler için geçerli olan oran uygulanmak suretiyle KDV hesaplanır.  Bedelin tahsil edildiği tarihte alıcı lehine kur farkı oluşması halinde, kur farkı tutarı üzerinden alıcı tarafından satıcıya bir fatura düzenlenerek, teslim ve hizmetin yapıldığı tarihteki oran üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.” Şeklinde belirtilmiştir.

Buradan anlaşılacağı üzere, alıcı ile satıcı arasında yapılan dövizli ticarette kur farkı ortaya çıkarsa, oluşan fark için, KDV dahil fatura düzenlenmelidir.

Geçici vergi dönemlerinde mükellefler, iktisadi değerlerini VUK’un 258. maddesindeki değerleme ölçülerine göre değerlemekle yükümlüdür. Yani dönem sonu yapılan kur farkı değerleme kayıtları, geçici vergi matrahını direkt olarak etkiler.

Fakat geçici vergilerde bu değerlemeden kaynaklı kur farkları için yine Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin 5.3 Kur Farkları başlıklı bölümünde “Yıl sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde, VUK uyarınca yapılan değerlemeler sonucu oluşan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmaz.” Şeklinde belirtilmiştir.

Kısaca, geçici vergi dönemlerinde fatura düzenlemeyi gerektirmeyen kur farkı değerlemeleri KDV’nin konusunda girmemektedir.

Kur Farklarından kaynaklı kesilecek faturalarda KDV Oranı Yüzde KDV Genel Uygulama Tebliğinin 1.2.2. Kur Farkları başlıklı bölümünde “ Teslim veya hizmetin yapıldığı tarih ile bedelin tahsil edildiği tarih arasında ortaya çıkan lehte kur farkı için satıcı tarafından faturada gösterilen kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemler için geçerli olan oran uygulanmak suretiyle KDV hesaplanır.  Bedelin tahsil edildiği tarihte alıcı lehine kur farkı oluşması halinde, kur farkı tutarı üzerinden alıcı tarafından, teslim ve hizmetin yapıldığı tarihteki oran üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.” olarak belirtilmiştir.

Yani, kesilecek faturada KDV oranı mal ve hizmet tesliminin yapıldığı tarihteki geçerli orandır.

Kur Farkı değerlemeleri, Bakanlıkça dönem sonlarında yayımlanan tebliğ ile kur tespit ve ilan edilmişse bu kurun, Bakanlıkça kur tespit ve ilan edilmemişse T.C. Merkez Bankası tarafından belirlenen döviz alış kurlarının, Nakit yabancı paralar için efektif alış kurunun, Yabancı paralar cinsinden düzenlenen poliçe, bono, senet, vb. belgeler için döviz alış kurunun, Bankalardaki dövizli mevduat ile ilgili dönem sonlarında T.C. Merkez Bankasınca belirlenen alış kurları üzerinden yapılmalıdır.

KDV İadelerinde ise; tam istisna kapsamındaki bir mal ve hizmet tesliminin gerçekleşmesinden sonra, bu işlemle ilgili olan mal ve hizmet alımlarına ilişkin kur farkı oluşursa, bu kur farkına isabet eden KDV’nin yüklenilen KDV hesabına dahil edilerek iadesinin talep edilebilir. Ancak, KDV iadesi gerçekleştikten sonra kur farkı oluşmuşsa, KDV’nin indirim olarak kaydedildiği vergilendirme dönemine ait iade kısmında dikkate alınır.

İhracattan kaynaklanan kur farkları üzerinden KDV hesaplanamaz. Fakat ihraç kaydıyla yapılan mal ve hizmet teslimlerinde ise, teslim tarihinden sonra ortaya çıkan ve ihracatçılar tarafından imalatçılara yapılan ödemelerde, imalatçı tarafından ihracatçı adına ödeme tutarı üzerinden bir fatura düzenlenir ve bu faturada; yapılan ödeme kur farkı olarak belirtilir, malın tabi olduğu oran üzerinden KDV hesaplanır, bu KDV tutarının tahsil edilmediğine dair bir açıklama yazılır, ödemenin kaynağı olan ilk ihraç kaydıyla teslim faturasına ve ihracata ait gümrük beyannamesine tarih ve numara belirtilir. İmalatçı, faturada gösterdiği KDV’yi, KDV beyannamesinde hem hesaplanan hem de indirilecek KDV olarak beyan eder. İhracatçı ise, bu faturada belirtilen ancak imalatçıya ödenmeyen KDV’yi indirim konusu yapamayacağından KDV beyannamesine dahil edemez.

Burada önemli noktalardan biri de; eğer imalatçı aleyhine bir kur farkı ortaya çıkarsa ihracatçılar tarafından KDV hesaplanmadan fatura düzenlenir. Düzenlenen faturaya; “3065 sayılı KDV Kanununun (11/1-c) maddesi hükümlerine göre, ihraç edilmek şartıyla yapılan teslimlerde imalatçı aleyhine matrahta meydana gelen değişikliğe ilişkin olduğundan KDV hesaplanmamıştır.” İbaresi yazılır.

Tevkifata tabi işlemlerde ise; bedelinde sonradan kur farklarından dolayı bir artış ortaya çıkmışsa, bu artış ile ilgili olarak fatura düzenlenerek KDV hesaplanır.

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin kur farklarının KDV’ye tabi olduğu yönündeki hükümlerinin iptali amaçlı açılan davayı, Danıştay 4. Dairesi 18.5.2017 gün ve E:2014/4834, K:2017/4605 sayılı kararıyla reddetmiştir. Ancak bu kararın temyiz edilmesi sonucunda Danıştay Dava Daireleri Kurulu E:2017/548, K:2017/606 sayılı kararıyla Danıştay 4. Dairesi’nin kararını bozarak kur farklarının KDV matrahına dahil olmadığı tespitini yapmıştır. Bu kararlara istinaden idari yargı tarafından kur farklarının KDV’ye tabi olamayacağı görüşü benimsenmiştir.

Sonuç olarak; kur farkları konusunda kesin bir görüş olmayıp Maliye Bakanlığı’nın görüşü kur farklarının KDV’ye tabi olduğu şeklindeyken, Danıştay kararları kur farklarının KDV’ye tabi olamayacağı yönündedir.

05.01.2019

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir