10 Kas 2015

KIDEM TAZMİNATI VE İSTİFA HALİNDE KIDEM TAZMİNATI ÖDENMESİ

0 Yorum

Kıdem tazminatı, işçinin işyerinden mevcut koşulları sağladığı takdirde işverenin isteğiyle çıkarılması durumunda ödenmesi gereken işveren yükümlülüğüdür. Kıdem tazminatının hesaplanması için işçinin;

  • En az bir yıl süreyle aynı işyerinde veya aynı işverenin farklı işyerinde çalışması
  • Sözleşmelerinde kıdem tazminatı hakkında aksi bir durumun belirtilmemesi

Hesaplanması;

Kıdem tazminatı işçinin her bir yıllık çalışma süresi için bir brüt maaş olarak hesaplanır. Brüt maaşı bulabilmek için net maş üzerine %14 sgk primi, %1 işsizlik sigortası, %15 gelir vergisi ve %07.89 damga vergisi eklenir.

BRÜT MAAŞ= NET MAAŞ + (SGK PRİMİ + İŞSİZLİK SİGORTASI) +GELİR VERGİSİ + DAMGA VERGİSİ

Kıdem tazminatlarının yıllık miktarı en yüksek devlet memuruna ödenecek olan bir hizmet yılına ait azami emeklilik ikramiyesi miktarını aşmaması gereken sınır tavan sınırlamasıdır. Tavan sınırlaması uygulamasına uyulmadığı takdirde işçiye en yüksek devlet memuruna ödenecek olan bir hizmet yılına ait azami emeklilik ikramiyesi miktarı kadar ödeme yapılır.

İşçiye ödenen ücret dışında para veya para dışında yapılan yardımlar da göz önünde bulundurulur. Ek ücretlere eğitim, gıda, yakacak, konut, giyecek, erzak, servis, satış primleri konu olurken, doğum,  evlenme, hastalık, ölüm,  seyahat primi, yolluk, işyerinde kullanması için verilen eldiven, baret ve kıyafetler dahil değildir.

Ödenmemesi halinde;

Eğer makul sayılabilecek bir sürede işveren işçiye kıdem tazminatını ödemezse, işçi iş mahkemesinde davasını açar. Dava sonucunda, kıdem tazminatının sözleşmenin feshinden veya işçinin ölümünün tarihinden itibaren geciken süre için mevduata uygulanacak en yüksek faiz uygulanır. Ayrıca, işçi ile işveren anlaşırsa, işveren taksitle ödeme yapabilir. İşçinin kıdem tazminatını talep etmesi için 10 yıllık bir zamanaşımı süresi vardır.

İstifa Halinde Kıdem Tazminatı Ödenmesi

1475 sayılı İş Kanununun 14.maddesinde kıdem tazminatından bahsedilmektedir. Bu Kanuna göre; işçiye yaşlılık aylığı verilebilmesi için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak istifa etmeleri durumunda kıdem tazminatı verilebilmektedir. Normal şartlarda istifa edene kıdem tazminatı verilmemektedir. Ancak 1999 yılında 4447 sayılı Kanunun 45. maddesi olarak kabul edilen değişiklik maddesinde emeklilik için 15 yıl çalışma süresi ve 3600 gün şartını sahip olup yaşını doldurmayı bekleyen sigortalılara kıdem tazminatı verilmesi belirtilmiştir. Sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayan işçi, yaş şartı nedeniyle emeklilik hakkını kazanmamış olsa da kanunda yapılan değişikliğe istinaden kıdem tazminatına hak kazanabilecektir. 4447 sayılı kanunla getirilen bu olanak tüm sigortalıları değil, kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 08.09.1999 itibariyle geçici 81.madde (B) bendinde belirlenen sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını tamamlayıp da emeklilik aylığı için yaş haddini bekleyenleri kapsar. İstifa eden işçiye kıdem tazminatının ödenmesi için

a: ilk işe giriş tarihinin 08.09.1999 tarihinden önce olması,15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartını yerine getirmesi gerekir.

b: 08.09.1999 ve 30.04.2008 tarihleri arasında işe girenlerden erkeklerde 60 yaşını doldurmuş olması, kadınlarda 58 yaşını doldurmuş olması kısmi emeklilik şartından yararlanacağı için, 25 yıl sigortalı olması ve en az 4500 gün prim ödemek koşuluyla yaşı beklemek üzere istifa edilmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanılacaktır.

c: 01.05.2008’den sonra ilk defa işe başlayanlar ise 25 yıl sigortalılık ve 5400 prim günü şartlarını sağlamaları ve yaşı beklemek üzere işten ayrılmaları durumunda kıdem tazminatına hak kazanabileceklerdir.

Bu şartlara sahip sigortalılar emeklilik için sigortalılık süresini ve prim gün sayısını doldurup emekli yaşını beklemeleri durumunda kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu sürenin aynı işyerinde tamamlanması gerekmiyor.

Kıdem tazminatının alınabilmesi için işten ayrılma dilekçesinde, işten ayrılma sebebinin yaş dışında diğer emeklilik koşullarının yerine getirilmesi ve yaşın beklenecek olması şeklinde belirtilmesi gerekmektedir ve işten çıkış işlemi bu maddeye dayanarak yapılmaktadır. Kıdem Tazminatına hak kazanan çalışanın bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünden alınacak“ kıdem tazminatına hak kazanmıştır “ şeklinde bir yazının işverene ibrazı gerekmektedir.

Örneğin;

İlker Bey ,01.01.1963 doğumlu ve 01.01.2005 günü işe girmiş olsun. 4500 gün sayısı ile 60 yaşından yani 01.01.2023 gününden ve 25 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanacağı 01.01.2030 gününden sonra emekli olabilecektir.

Örneğin;

İlker Bey’ in ilk işe giriş tarihi 08.09.1990 olsun. Toplamda da farklı işyerlerinde çalışarak sahip olduğu 3750 gün sigorta bildirimi olduğu ve 20 Ağustos 2014 tarihi itibarı ile 6 yıldır X şirketinde sigortalı bildirimi olduğunu varsayalım. Dolayısıyla, İlker Bey ilk işe giriş tarihi olarak 08.09.1990 ve kanunun aradığı 15 yıl 3600 gün prim ödeme gün sayısını fazlası ile doldurmuş olacaktır. Burada önemli nokta; İlker Bey 15 yılın kıdem tazminatını değil, kanunun aradığı şartları doldurduğu X şirketindeki 6 yıllık çalışması karşılığındaki  kıdem tazminatını hak etmektedir.

 

 

21.04.2015

(09.11.2015 Revizyon)

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir