23 Mar 2016

KAMU İHALESİ İLE ALINAN HİZMET ALIMLARINDA ÇALIŞAN İŞÇİLERİN KIDEM TAZMİNATI SORUNU

0 Yorum

 

Bir işyerinde bir yıl ve üzeri sürede çalışmakta olan işçilerin hizmet sözleşmelerinin işveren veya kendileri tarafından haklı nedenlere dayanarak feshedilmesi durumunda kıdem tazminatına hak kazanabilmeleri için 1475 sayılı İş Kanunu’nun kıdem tazminatı altındaki 14. maddesinde yer alan şartları yerine getirmesi gerekmektedir.

Bunlar kısaca; işveren tarafından iş sözleşmesinin haklı bir nedene dayanmadan feshi,

-işçi tarafından 4857 sayılı Kanunun 24. maddesinde gösterilen sebeplerle iş sözleşmesinin feshi,

-askerlik hizmeti dolayısıyla iş sözleşmesinin feshi,

-işçinin bağlı bulunduğu kurumdan kanunda gerekli görülen şartları sağlayarak yaşlılık, emeklilik veya malûllük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla iş sözleşmesinin feshi,

-kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş sözleşmesini sona erdirmesi,

-işçinin ölümü nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesi, Sosyal Sigortalar Kanununda öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları

Kanunun Geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayan işçilerin kendi istekleri ile işten ayrılmaları gibi nedenlerdir.

Bu durumlarda hak edilen kıdem tazminatı işveren tarafından ödenmektedir.

Ancak kamu sektörü özel güvenlik, temizlik, sağlık hizmetleri vs. gibi birçok hizmeti ihale yoluyla özel sektör aracılığıyla sağlanan ve ihaleyle alınan işlerde alt işverenler yani taşeronlar tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları konusunda sorun yaşanmaktadır. Çünkü işçiyle yapılan bu sözleşmeler genellikle bir yıllık yapılmakta olup sürenin sona ermesi durumunda taşeron değişebilmektedir. Bu şekilde taşeronların değiştiği fakat işçilerin aynı kalıp işe devam ettiği durumlarda işçilerin kıdem tazminatından kimin sorumlu olacağı konusunda sorunlar yaşanmaktaydı.

8 Şubat 2015’de kamu ihale kanununa göre yayınlanan yönetmelikle birlikte yapılan yeni düzenlemeyle, ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi konusu açıkça belirtilmiştir.

Bu yönetmeliğe göre;

-Aynı kamu kurum veya kuruluşlarında çalışanlar;

  • Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, ihaleler kapsamında geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit edilerek son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatları, ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödenir.

-Farklı kamu kurum veya kuruluşunda çalışanlar;

  • Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesine tabi olarak farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, farklı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak tespit olunur ve farklı kamu kurum veya kuruluşlarda çalıştırılan işçilerden son alt işvereni ile yapılmış olan iş sözleşmeleri kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçilerin tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatları, çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödenir.

-Kamu kurum veya kuruluşlarından sonra özel sektör işyerinde çalışmaya devam edenler;

  • Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermeden alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir özel sektör işyerinde çalıştırılan işçilerin iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı veya farklı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak tespit edilir. Bu işçilerden son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona ermiş olanların tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatları, çalıştırıldıkları son kamu kurum veya kuruluşu tarafından kendi işyerindeki en son ücretinin, yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanarak ödenir.

Örnek: Varsayalım işçi olarak çeşitli işlerde farklı durumlarda çalışan Ali Bey ;

  • Özel sektörde faaliyet gösteren bir işyerinde uzun süredir(1 yıldan fazla)çalışan Ali Bey’in işvereni kendisini kanunda belirtilen ahlaki nedenler dışında haklı bir nedene dayanmadan herhangi bir nedenle işten çıkarıyorsa kıdem tazminatını ödeme yükümlülüğü işverene aittir.
  • Taşeronun kamu kurumu ihalesiyle almış olduğu bir iş için taşeron işçisi olarak çalışarak kıdem tazminatı için gerekli süreyi dolduruyor fakat taşeron değişiyor ve Ali bey farklı bir taşeron firması altında aynı kamu kurumu için çalışmaya devam ediyor ise Ali bey’in kıdem tazminatı taşerona bakılmadan tüm süreler çalıştığı süre sayılıp kamu kurumu tarafından ödenecektir.
  • Ali Bey, aynı taşeron firması için çalışıp farklı kamu kuruluş işleri için çalışmışsa, en son çalıştığı kamu kurumu işçinin çalıştığı tüm sürelere ilişkin bu kıdem tazminatını ödemekle sorumludur.
  • Ali Bey, taşeron firma tarafından önce bir kamu kurumu işinde daha sonra iş sözleşmesi devam ederken taşeronun belirlediği özel işyerinde çalıştırıldıysa, son çalıştığı kamu kurumu Ali Bey’in çalıştığı tüm kamu hizmeti sürelerini baz alacak şekilde kıdem tazminatından sorumludur. Taşeron ise kendi firmasında çalıştırdığı sürelerden sorumludur.

İşçinin Kıdem Tazminatı Başvurusu

Yukarıdaki şartlarda alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatları, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca ödenir. Kamu kurum veya kuruluşları tarafından yapılacak olan kıdem tazminatı ödemeleri için başvuru gereklidir. Kıdem tazminatı ödemesi talebinde bulunan işçilerin veya ölümü halinde kanuni mirasçılarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşuna banka hesap/IBAN numarasıyla birlikte yazılı olarak başvuruda bulunması ve çalıştığı kamu kurum veya kuruluşlarının listesi ile iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine ilişkin olarak alt işverenden alacağı belgeyi eklemesi gerekmektedir. İş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine ilişkin olarak alt işverenden alacağı belgenin alt işveren tarafından düzenlenmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları esas alınır. Düzenlenen belgede yer alan bilgilere ilişkin uyuşmazlık durumunda mahkemece verilecek karara göre işlem yapılır.

-Kıdem tazminatına hak kazananlar için düzenlenen ödeme belgesine; işçinin yazılı talebi, harcama talimatı, hizmet cetveli ve kıdem tazminatının hesaplanmasını gösteren belgeler eklenir ve işçinin iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine ilişkin olarak alt işverenden alınmış olan belge, kıdem tazminatı ödemesini yapan kamu kurum veya kuruluşu tarafından gerektiğinde ibraz edilmek üzere saklanır.

-Farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi halinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerinde yer alan kamu kurum veya kuruluşları arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz.

Ödeme Yapılması İçin İstenen Belgeler

Kıdem tazminatına hak kazananlar için düzenlenen ödeme belgesine; işçinin yazılı talebi, harcama talimatı, hizmet cetveli ve kıdem tazminatının hesaplanmasını gösteren belge de eklenir.

  • Hizmet cetvelinin düzenlenmesi

Bu Yönetmelik kapsamında kıdem tazminatı talebinde bulunan ve iş sözleşmesi kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona ermiş olan işçinin kıdem tazminatına esas toplam süresi, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında çalışmasının bulunduğu kamu kurum veya kuruluşlarınca düzenlenmiş olan hizmet cetvelleri esas alınarak tespit edilir.

Ödemeyi yapacak olan ilgili kamu kurum veya kuruluşu, işçinin çalıştığını beyan ettiği kamu kurum veya kuruluşlarından düzenlenecek hizmet cetvelinin gönderilmesini ister. Hizmet cetvelinin kamu kurum veya kuruluşu tarafından herhangi bir nedenle düzenlenememesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları esas alınır.

  • İhale dokümanı ve özlük dosyaları

Kamu kurum veya kuruluşları, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan her bir ihale için, ihale dokümanı ve ihale sözleşmesi ile birlikte bu ihale kapsamında çalışan her bir işçinin nüfus bilgilerini, işe başlama ve işten ayrılma tarihlerini ve nedenini, çalışma sürelerini, ücret ve diğer mali haklarını, yıllık izin kullanımına dair bilgilerini ve sigorta kayıtlarını içeren bir özlük dosyası oluşturur. Kıdem tazminatı talebinde bulunan işçinin hizmet cetveli, ihale dokümanı ve ihale sözleşmesi ile özlük dosyası esas alınarak düzenlenir.

Ayrıca bu düzenleme kapsamında 11.09.2014’ten önce personel çalıştırılmasına yönelik hizmet alımı kapsamında istihdam edilen ve iş sözleşmesi devam eden işçilerin kıdem tazminatlarının hesabında kamu kurum veya kuruluşlarında ilk işe başladıkları tarih esas alınacaktır. Yani 10.09.2014 tarihinden önce iş sözleşmesi feshedilmiş olan işçilere kıdem tazminatı ödenmeyecektir.

 

23.03.2016 

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir