07 Nis 2016

İŞÇİ İZİN HAKLARI

0 Yorum

İş Kanununda düzenlenmiş işçinin sahip olduğu izin hakları vardır. Bunlar kanunda belirtildiği üzere ayrıntılı olarak şöyledir:

 -ÜCRETLİ İZİN:

Bir iş yerinde işe başladığı tarihten itibaren deneme süresini içine alacak şekilde en az bir yıl çalışmış olan işçiler yıllık ücretli izin hakkı kazanır. Kanuna göre yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden,

Az olmayacak şekilde uygulanırken istisna olarak yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.

On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve üstü yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Ayrıca yıllık ücretli izinlerini iş yerinin bulunduğu şehir dışında geçirecek olanlara, bu durumu belgelemeleri şartıyla, gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak için işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.
Yıllık izin süreleri  iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir. Ayrıca, işveren, işçinin yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden sigorta primlerin, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununda belirtildiği üzere ödenmesine devam eder. Aynı zamanda, işveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin kayıtlarını gösterir örneği Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ekinde bulunan izin kayıt belgesi ile kayıt altında tutmak zorundadır.

Kanunda 55.maddede belirtilen yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılan haller vardır. Bunlar:

a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Ancak, 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.).
b) Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.
c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
d) Çalışmakta olduğu iş yerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın on beş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).                                                                                                                                                                 e) İş kanunu 66’ncı maddede belirtilen durumlar. (Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden  çıkmaları için gereken süreler, İşçilerin işveren tarafından iş yerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler, işçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler, işçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler, çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler, demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan iş yerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler)
f) Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.
g) 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.
h) İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.
ı)  Ek 2’nci maddede sayılan izin süreleri.  Bunlar; işçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verilir. Ayrıca işçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.

j) İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65’inci maddedeki kısa çalışma süreleri.
k) Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.

Bir yıllık süre içinde 55‘inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet  süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.

İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru ve yukarıdaki fıkra ve 55 inci madde hükümleri gereğince hesaplanır.

Yıllık İzin Ücretinin Ödenmesi:

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan işçiye, yıllık izin gün sayısına göre işçinin günlük ücreti üzerinden hesaplanacak ücretini işçinin izne çıkmadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Fakat işçi akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücretle çalışıyorsa, işçinin son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin çalıştığı günlere bölünmesiyle çıkan sonuç üzerinden hesaplanır. Ayrıca yıllık ücretli izin süresi hafta tatili veya resmi günleri içeren bir tatil gününü de içeriyorsa yıllık ücretli izne dahil olmadığından bunların ücretleri de işçiye ödenir.

ÜCRETSİZ İZİN:

         İşçi ücretsiz izin talep edip bunu yazılı olarak bir dilekçeyle işverene bildirdiği takdirde tarafların rızasıyla izin kullanabilir. Ücretsiz izin süresince; çalışılmayan bu günler için ücret ödenmez ve SGK primi tahakkuk etmez ve eksik gün bildirimi yapılır. Fakat bu süre yasal bir hak olarak verildiği için sağlık hizmetlerinden yararlanabilirler. Ücretsiz iznin 10 günü geçmesi durumunda gelir testi yapılarak GSS primi ödendiğinde sağlık hizmetlerinden yararlanılır. Ayrıca bu süre kıdem süresine dahil edilmez.

Ücretsiz izin için işçinin rızası olmak zorundadır, işveren tarafından istenemez. İşveren tarafından ücretsiz izne çıkmaya zorlanan işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı vardır. İşverende işçinin ücretsiz izin süresinde başka yerde çalıştığını tespit ederse iş sözleşmesini haklı neden feshetme hakkına sahiptir.

-Analık (Doğum) İzni:

Kadın işçilerin doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için izinli sayılmaları kanunda belirtilmiştir. Yaşanan gebelik çoğul ise bu durumda doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre daha eklenir. Sağlık durumunun iyi olduğu doktor onayı ile belgelenen kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir ve doğumdan önceki kullanmadığı süreler doğumdan sonraki süreye eklenir. Bu süreler işçinin sağlık durumuna ve yapılan işin niteliğine göre doktor raporu ile doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Kadın işçinin erken doğum yapması durumunda da doğumdan önce yasal olarak kullanılmayan süreler, doğum sonrası sürelere eklenir.

Gebelik döneminde kadın işçiye doktor kontrolleri için ücretli izin verilir. Ayrıca işçinin isteği üzerine kadın işçiye yasal sürenin tamamlanmasından sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bir yaşından küçük çocukları olanlara emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin gün içinde hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.

Doğum öncesi ve sonrasındaki yasal süreler için işverenin işçiye ücret ödeme zorunluluğu yoktur, işveren isterse öder. Gerekli şartlar sağlandığı durumda SGK tarafından sigortalıya iş göremezlik ödeneği ve emzirme ödeneği ödenir.

-Hafta Tatili İzni:

4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren iş yerlerinde, işçilere yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

-Yeni İş Arama İzni:

Süresi belirsiz iş sözleşmesinin feshi durumunda, ihbar süreleri içerisinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçinin isteği halinde iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Fakat iş arama iznini toplu olarak  kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden önceki günlerde kullanmak ve bu durumu işverenle önceden konuşmak zorundadır. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücreti işçiye öder. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırırsa, işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ek olarak, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek zorundadır.

İş sözleşmesini feshetme kararı alan işçi veya işveren bu isteğini karşı tarafa bildirmek zorundadır. Bu bildirimden sonra; işçinin hizmet süresine göre bildirim süreleri ve ihbar tazminatı tutarları aşağıdaki gibi belirlenmiştir.

Hizmet Süresi Bildirim Süresi İhbar Tazminatı Tutarı
6 aydan az çalışma için 2 hafta 2 Haftalık Ücret
6 aydan 1,5 yıla kadar çalışma için 4 hafta 4 Haftalık Ücret
1,5 yıldan 3 yıla kadar çalışma için 6 hafta 6 Haftalık Ücret
3 yıldan fazla çalışma için 8 hafta 8 haftalık Ücret

 

-Evlenme, Ölüm, Babalık ve Diğer Mazeret İzinleri:

İşçiye; evlenmesi, evlat edinmesi, ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü durumunda üç, eşinin doğum yapması durumunda da beş gün ücretli izin verilmesi kanunda belirtilmiştir.

İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya sürekli hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilmesi gerekir.

-Hastalık İzni:

Hastalık nedeniyle istirahatli olan işçi istirahat süresince izinli sayılır. Raporlu işçinin çalıştırılması durumunda aynı hastalığı nedeniyle yapılması gerekecek tedavi masrafları SGK tarafından işverenden alınır.

-Ulusal Bayram ve Genel Tatillerde İzin:

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Böyle bir durumun bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı zorunludur.

17.03.1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanuna göre Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri şunlardır;

Ulusal Bayram:

  • 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı (28 Ekim saat 13:00’ten itibaren 1,5 gün)

Genel Tatil Günleri:

  • 23 Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
  • 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı
  • 30 Ağustos Zafer Bayramı
  • Ramazan Bayramı (Arefe günü saat 13.00’ten itibaren 3,5 gün)
  • Kurban Bayramı (Arefe günü saat 13.00’ten itibaren 4,5 gün)
  • 1 Ocak yılbaşı tatili
  • 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü tatili (22/4/2009 tarih – 5892 sayılı Kanunla eklenmiştir)

07.04.2016

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

 

 

 

 

 

 

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir