14 Eyl 2015

Değer Artış Gelirlerinin Vergilendirilmesi ve Kentsel Rant Uygulaması

0 Yorum

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesi birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 no.lu bentlerinde geçen mal ve hakların (arazi, bina, maden suları, memba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı; voli mahalleri ve dalyanlar; gayrimenkul olarak tescil edilen haklar; gemiler ve gemi payları) 01.01.2007 tarihinden önce ise 4 yıl içinde 01.01.2007 tarihinden sonra olmak üzere edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde elden çıkarılması ile elde edilen kazançlar, değer artışı kazançları olarak adlandırılmaktadır.

01.01.2007 tarihinden sonra elde edilen ve edinme tarihinden itibaren bahse konu malların, 5 yıldan fazla bir süre geçmesinden sonra elden çıkarılması söz konusuysa kazanç ne olursa olsun vergilendirme yapılmayacaktır. Tersi durumda ise edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde elden çıkarılan ve (2015 için 10.800 TL’yi) istisna sınırını aşan kazanç vergiye tabi olacaktır.

01.01.2007 tarihinden önce elde edilen ve edinme tarihinden itibaren bahse konu malların, 4 yıldan fazla bir süre geçmesinden sonra elden çıkarılması söz konusuysa kazanç ne olursa olsun vergilendirme yapılmayacaktır. Tersi durumda ise edinim tarihinden itibaren 4 yıl içinde elden çıkarılan ve (2006 için 6.000 TL’yi) istisna sınırını aşan kazanç vergiye tabi olacaktır.

Örnek 1: 01.05.2008 tarihinde 100.000 TL’ye bir gayrimenkul satın alan Bay A, bu gayrimenkulü 10.09.2012 tarihinde 160.000 TL’ye satmıştır. Bu durumda söz konusu mal, alış tarihinden itibaren 5 yıl içinde tekrar satıldığı için değer artışı kazancı ortaya çıkmıştır ve bu satıştan ortaya çıkan kazancın 10.800 TL’yi aşan kısmı gelir vergisine tabidir.

Örnek 2: 01.05.2008 tarihinde 100.000 TL’ye bir gayrimenkul satın alan Bay A, bu gayrimenkulü 02.05.2013 tarihinde 160.000 TL’ye satmıştır. Bu durumda söz konusu mal, alış tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra satıldığı için değer artışı kazancı vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.

Vergilendirmede indirim konusu yapılması ise şöyledir: Elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedeli ve elden çıkarma sonucunda yapılan ve satıcının üstlendiği gider ve vergi ile harçlar, satış sonucunda elde edilen değer artış kazancından gider olarak indirilebilmektedir.

Yasa ile Getirilmek İstenen Kentsel Rant uygulaması (henüz yasalaşmadığı için vergileme söz konusu değildir)

Kentsel rant; bir gayrimenkulün, zaman içinde herhangi bir çabaya girilmeden sahibinin üstlenmiş olduğu maliyetinin üzerinde değer elde etmesidir.

Rant vergisi ise; imar planı veya emsal değeri değişikliği sonucunda ortaya çıkan değer artışından kamunun önceden belirlenmiş oranlara göre pay almasıdır. Bu uygulama, özellikle kentsel dönüşüm gibi projelerin sonucundaki imar değişiklikleriyle ortaya çıkan büyük rant gelirlerinin vergilendirilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır.

Rant Geliri Vergilendirmesiyle İlgili Öngörüler

Rant geliri vergilendirilmesinde ilgili kanun maddesinin yasallaşmasından sonra yapılacak olan uygulamaya göre, değeri artan mülkten alınacak verginin %10’unun belediyelerin kentsel dönüşüm hesabına, %10’unun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı kentsel dönüşüm hesabına, %10’unun da kültürel ve doğal dokuyu korumaya yönelik olarak valiliğin sosyal duyarlılık hesabına aktarılması öngörülmektedir.

İmar değişikliği genel plan çerçevesine göre değeri artan gayrimenkulün değer artışının tespitinde belediyelerin kendi yapacakları değişikliklerde genel planlar çerçevesindeyse %40 ile %60 arası bir oranda vergi uygulanacakken, bireysel başvurularda bu oran %80 ile %100 arasında olabilecektir. 14.01.2015 tarihinden itibaren geçerli olan değer artış payının belirlenmesi için SPK listesinde bulunan lisanslı gayrimenkul değerleme şirketlerinin hazırladığı raporlar kullanılarak taşınmazın imar öncesi ve sonrası durumları değerlendirilecek, aradaki farka rant vergisi uygulanacaktır. 3 farklı değerleme şirketinin hazırladığı ekspertiz raporu yerine belirlenecek değerleme farkını ilgili büyükşehir ya da belediyeden 15 kişi, emlak ve ticaret odalarından 10’ar kişiden oluşan 25 kişi olmak üzere, kura çekilerek belediyeden 2, emlakçılardan 1, ticaret odasından 1 ve mal sahiplerinden 1 üye olmak üzere kurulan özel komisyon değerlendirecek; son kararı belediye meclisi verecektir.

Örnek 1: Emsal değeri artışı sonucunda önceden 5 katlı olan bir binaya 15 kat izin çıktığında, aradaki 10 kattan gelir elde edilmekte ve mülk sahibine sağladığı kazançtan rant vergisi alınarak kamunun bu gelirden pay alması sağlanmaktadır. Ayrıca rant vergisinin yapı ruhsatının alınması aşamasında veya mülkün ilk satışında ödenmesi gerekmektedir.

14.09.2015
Özkan Uzel
Sorumlu Bağımsız Denetçi
Mali Müşavir

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir