30 Nis 2018

ARAÇ SATIŞ KARININ YENİLEME FONUNA KAYDEDİLMESİ

0 Yorum

Yenileme fonu, amortismana tabi iktisadi varlıkların satılmasından veya hasara uğraması üzerine sigortadan alınan tazminatlarda dolayı elde edilen karların ileri bir tarihe ertelenmesi veya yeni yatırımlara dönüştürülmesine imkan verir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 328 ve 329. maddelerinde düzenlenmiştir.

VUK 328.maddede gayrimenkul satış kazancından elde edilen gelirin, “pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir” ifadesindeki “pasif” kavramı yalnızca bilanço esasına göre defter tutan mükellefler için geçerlidir.

Sabit kıymetin yenilenmesi işletmenin faaliyetini devam ettirebilmesi için zorunlu ise, yönetim kurulu kararı alınma gerekliliği yoktur, zorunlu değil ise  yönetim kurulu kararının alınması gerekmektedir. Ancak yenileme fonunun bulunduğu bilançonun genel kurul tarafından onaylanması, işletmeyi idare edenler tarafından karar verildiği ve ayrıca yönetim kurulu kararına gerek olmadığı yönünde yorumlarda bulunmaktadır. Fakat daha sonra farklı yorumlarla karşılaşmamak amacıyla, gerek sabit kıymetin yenilenmesinin zorunlu olup olmadığına, gerek bilançonun genel kurulda onaylanıp onaylanmadığına bakmaksızın yönetim kurulu kararı alınmalıdır.

Yenileme fonundan yararlanabilmek için, alınacak iktisadi kıymetle aynı nitelikte olması zorunludur. Aksi durumda yenileme fonundan yararlanılması söz konusu değildir. Örneğin; yenileme fonundan yararlanmak için otomobil satıp minibüs alınamaz.

VUK.329.maddede, “yeni değerlerin iktisabında kullanılan tazminat fazlası, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur diyerek yenileme fonunun yalnızca amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılabileceği ifade edilmiştir.

VUK 328.maddede “Şu kadar ki, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kâr, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan kârlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar o yılın matrahına eklenir.

Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur” ifadesi ile yenileme fonunda bekletilen karın en fazla üç yıl bekletilebileceği, üç yıl içerisinde alınan yeni iktisadi değerin amortismanlarına mahsup edileceği ve üç yılın sonunda yenileme fonunda mahsup edilmeyen/edilemeyen kalan değerlerin üçüncü yılın vergi matrahına ilave edileceği sonucuna varıyoruz.

Fakat üç yıllık sürenin tespitinde Maliye ile Danıştay’ın görüşleri farklılık göstermektedir. Şöyle ki, Danıştay, üç yıllık sürenin tespitinde “iktisadi kıymetin satış tarihini değil, bilançonun düzenlenme tarihinden sonraki üç yıllık dönemi” dikkate alırken, Maliyenin görüşü ise, üçüncü dönemin sonunda kullanılmayan yenileme fonunun vergi matrahına ilave dileceği yönündedir.

Yani üç yıllık sürenin başlangıcının Danıştay izleyen yıl olduğunu kabul ederken, Maliye ise, satışın yapıldığı yıl olarak kabul etmektedir.

Örnek verecek olursak; Ticari aracın satış kaydı ve aynı yıl içerisinde yeni aracın satın alınarak yenileme fonu ayrılması yine aynı yıl içerisinde ve izleyen iki yılda yenileme fonundan amortisman mahsubunun yapılmasının muhasebe kaydı.

Satılan Ticari Araç Bilgileri

Ticari aracın defter değeri                40.000,00 TL

Birikmiş amortisman                        10.000,00 TL

Satış bedeli                                      60.000,00 TL

Araç Satışının ve Satış Karının Yenileme Fonuna Virman Muhasebe Kayıtları :

————————————– 21.01.2016 ————————————-

136.01.01 Diğer Alacaklar             B                   70.000

257.01.01 Birikmiş Amortisman     B                   10.000

254.01.01 Ticari Araçlar                A                                  40.000

391.01.01 Hesaplanan KDV           A                                 10.000

679.01.01 Ticari Araç Satış Karı      A                                30.000

————————————– 21.01.2016 ————————————-

679.01.01 Ticari Araç Satış Karı        B           30.000

549.01.01 Ticari Araç Yenileme Fonu  A                           30.000

——————————————- . / . ——————————————

Yeni aracın Satın Alınması ve Yenileme Fonu Amortisman Muhasebe Kayıtları :

————————————– 06.10.2016 ————————————-

254.01.01 Ticari Araçlar                          B                     40.000

191.01.01 İndirilecek KDV                        B                    7.200

336.01.01 Diğer Borçler                            A                     47.200

————————————– 31.12.2016 ————————————-

549.01.01 Ticari Araç Yenileme Fonu       B               8.000

257.01.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.        A               8.000

——————————————- . / . ——————————————

————————————– 31.12.2017 ————————————-

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu               B           8.000

257.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.                A                   8.000

——————————————- . / . ——————————————

 

————————————– 31.12.2018 ————————————-

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                  B               8.000

257.01 Ticari Araç Birikmiş Amort.                   A                 8.000

——————————————- . / . ——————————————

Kullanılamayan Yenileme Fonunun Gelir Hesabına Virmanı Muhasebe Kayıtları :

————————————– 31.12.2018 ————————————-

549.01 Ticari Araç Yenileme Fonu                    B               6.000

679.01 Diğer Olağandışı Gelir/Karlar                 A              6.000

——————————————- . / . ——————————————

 

Sonuç olarak; yenileme fonu uygulaması hem amortismana tabi iktisadi varlıkların yenilenmesine kolaylaştırır hem de ödenecek vergiyi erteler. İhtiyari bir uygulama olan yenile fonundan yararlanabilmek için; bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin amortismana tabi iktisadi kıymetleri için yine aynı nitelikteki bir iktisadi kıymeti almaları ve bu alımları zorunlu değilse yönetim kurulu kararına bağlanarak ve bilançolarında pasif bir hesapta maksimum üç yıl tutarak kullanmaları zorunludur.

 

30.04.2018

Özkan Uzel

Sorumlu Bağımsız Denetçi

Mali Müşavir

[yukarı]

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir